VẮC XIN PHÒNG COVID-19 VỚI BỆNH NHÂN UNG THƯ

Dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến hết sức phức tạp và nguy cơ tử vong cao ở những người bị Covid-19 có kèm bệnh nền mạn tính trong đó có bệnh ung thư. Đặc biệt là những bệnh nhân ung thư có nguy cơ cao như: bệnh nhân có hóa trị trong vòng 3 tháng, bệnh nhân xạ trị có trường chiếu xạ rộng, bệnh nhân cấy ghép tủy xương hoặc tế bào gốc, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, một số bệnh ung thư máu có tổn thương hệ miễn dịch,...

Bên cạnh các biện pháp phòng dịch khác thì vắc-xin đang là chiến lược quan trọng nhất để phòng chống lây nhiễm. Hiệu quả bảo vệ của vắc-xin trên bệnh nhân ung thư đã được các nghiên cứu uy tín trên thế giới chứng minh tuy nhiên cũng còn nhiều khía cạnh chưa được giải thích thực sự rõ ràng. Vậy người bệnh ung thư cần biết những gì về vắc-xin này, bài viết dưới đây xin trình bày dựa trên những câu hỏi hay gặp của người bệnh với BS thời gian qua, nội dung trả lời củaThS.BS Phạm Thành Luân - Bệnh viện Quân y 175 dựa trên tìm hiểu những khuyến cáo của các tổ chức uy tín (ASCO, ESMO, NCCN, Mescape, JAMA, CDC- Mỹ) cũng như những hướng dẫn tại Việt Nam vào thời điểm bài viết này được trình bày (19/9/2021).
 
1. Người bị ung thư có nên tiêm vắc xin COVID-19 không?
 
Tại thời điểm này, bệnh nhân ung thư có thể được tiêm vắc-xin chống lại COVID-19 miễn là không có chống chỉ định các thành phần của vắc-xin đó. Tuy nhiên, mỗi bệnh nhân ung thư luôn có sự khác nhau về loại ung thư, giai đoạn bệnh, tình trạng hiện tại của bệnh, thể trạng của bệnh nhân và các bệnh lý đi kèm khác. Do đó nên tham khảo thêm các câu hỏi tiếp theo.

 
2. Những người đang trong quá điều trị ung thư có nên tiêm vắc-xin COVID-19 không?

Hiện tại, bệnh nhân đang điều trị ung thư có thể tiêm vắc-xin phòng COVID-19 khi không có chống chỉ định bất kỳ thành phần nào của vắc-xin. Các bệnh nhân đang điều trị ung thư, bao gồm hóa trị, liệu pháp miễn dịch, xạ trị hoặc cấy ghép tế bào gốc đều có thể tiêm vắc-xin. Tuy nhiên chiến lược tiêm vắc-xin khi nào là hợp lý cần có sự chỉ định và ý kiến của bác sĩ ung thư đang điều trị.

Hiện tại có ba nghiên cứu đã công bố cho thấy có sự an toàn khi tiêm vắc-xin ở bệnh nhân ung thư đang được điều trị ( Waissengrin và cộng sự, Lancet Oncol; Goshen-Lago và cộng sự, JAMA Oncol; Monin và cộng sự, Lancet Oncol )và chưa có nghiên cứu nào cho thấy sự mất an toàn ở những bệnh nhân ung thư đang điều trị. Tuy nhiên, (nhắc lại) những bệnh nhân đang trong liệu trình điều trị cần có ý kiến của bác sĩ điều trị trước khi tiêm.
 
3. Những người đã điều trị ung thư ổn định có nên tiêm phòng COVID-19 không?
 
Những người đã điều trị ung thư đang trong giai đoạn ổn định, theo dõi định kì hoặc những người đã khỏi bệnh có thể được tiêm vắc-xin phòng COVID-19 miễn là không có chống chỉ định với bất kỳ thành phần nào của vắc-xin.
 
4. Có những người bị ung thư nào không nên tiêm vắc-xin Covid-19 không?
 
Tại thời điểm này, chỉ những người có chống chỉ định với một thành phần vắc-xin cụ thể mới không được tiêm chủng với sản phẩm cụ thể đó. Vì vậy, trước khi tiêm vắc-xin người được tiêm sẽ được khám sàng lọc, một số người có tình trạng bệnh lý không thể tiêm do nhân viên y tế khu tiêm chủng quyết định. Chống chỉ định này dành cho tất cả các đối tượng không chỉ riêng cho bệnh nhân ung thư.
 
5. Người bị bệnh ung thư nên tiêm loại vắc-xin nào, không tiêm loại vắc – xin nào, tiêm mấy liều?
 
Tùy vào mỗi quốc gia mà loại vắc-xin nào được phép sử dụng, hiện tại ở Việt Nam bệnh nhân ung thư có thể tiêm tất cả các loại vắc-xin được Bộ Y tế cấp phép theo liệu trình tiêm của mỗi loại vắc-xin.
 
Số liều vắc xin nên tiêm cũng tùy theo loại vắc-xin đó là gì, hiện ở VN chủ yếu là các loại vắc xin tiêm 2 liều, khoảng cách liều theo khuyến cáo của nhà sản xuất, không nên trì hoãn do ung thư trừ trường hợp có ý kiến của bác sĩ điều trị với các bệnh nhân đang điều trị hoặc có tình trạng bệnh lý đặc biệt khác không đủ điều kiện tiêm chủng
 
Tại một số nước (FDA - USA) đã cấp phép sử dụng khẩn cấp liều thứ 3 cho một số loại vắc – xin cho các bệnh nhân có suy giảm miễn dịch nặng, tuy nhiên điều này hiện chưa được chấp thuận ở Việt Nam
 
Một số nghiên cứu đang được tiến hành nhằm tìm câu trả lời thêm cho một số câu hỏi: Liều lượng một lần tiêm vắc-xin ở bệnh nhân ung thư có suy giảm miễn dịch có khác người thường không?, Loại vắc-xin nào phù hợp với biện pháp điều trị ung thư hiện tại?, Có nên dùng thêm liều tăng cường cho đối tượng bệnh nhân ung thư nào không?... Tuy vậy chứng cứ của những nghiên cứu hiện tại chúng ta có chưa trả lời thực sự rõ ràng cho các câu hỏi này, do đó người bệnh ung thư vẫn nên làm theo những khuyến cáo ở trên.
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Những chia sẻ ở trên dựa theo khuyến cáo tại thời điểm tìm hiểu ngày 19/9/2021, những khuyến cáo này có thể sẽ được thay đổi khi có nghiên cứu mới và khác biệt tại các quốc gia. Việc tiêm phòng Covid-19 ở bệnh nhân ung thư cần hết sức thận trọng và khuyến khích bệnh nhân tham khảo ý kiến bác sĩ ung thư đang điều trị trước khi tiêm.
ThS.Bs Phạm Thành Luân
Viện Ung bứu và Y học hạt nhân - Bệnh viện Quân y 175